Punktak to narzędzie do znakowania metalu przed wierceniem - bez punktaka wiertło ześlizguje się po gładkiej powierzchni i otwór wychodzi krzywo. Jedno precyzyjne uderzenie w zaznaczone miejsce i wiertło trafia dokładnie tam, gdzie ma trafić.

Punktak ręczny czy automatyczny?

• Punktak ręczny to hartowany stalowy pręt z ostro zakończoną końcówką. Przyłożyć w zaznaczone miejsce, uderzyć młotkiem - gotowe. Prosty, niezawodny, tani. Wymaga obu rąk.
• Punktak automatyczny (sprężynowy) działa bez młotka - wystarczy docisnąć go do powierzchni. Sprężyna wewnętrzna zwalnia przy określonym nacisku i wybija wgłębienie jedną ręką. Przydatny przy seriach otworów i przy pracy w trudno dostępnych miejscach.

Końcówki punktaków mają standardowo kąt 60° lub 90° - kąt 60° daje głębsze, węższe wgłębienie (do wiercenia), kąt 90° - płytsze i szersze (do znakownia i trasowania).

Jak dobrać rozmiar?

Przy cienkich blachach i małych otworach wystarczy punktak 3-4 mm. Do grubszych elementów i większych wierteł (powyżej 6-8 mm) lepiej sprawdzi się punktak 5-6 mm - daje wgłębienie wystarczająco duże dla centralnego ostrza wiertła.

Punktaki - najczęściej zadawane pytania

Czy punktak nadaje się do betonu lub drewna?

Nie - to narzędzie wyłącznie do metalu i twardych materiałów. Do drewna stosuje się szydła lub przetyczki, do betonu - wiertła udarowe bez wcześniejszego punktowania.

Czy punktak trzeba ostrzyć?

Tak, punktak można ostrzyć, gdy końcówka jest zaokrąglona, wyszczerbiona albo zostawia zbyt płytki ślad. Tępy punktak łatwo ześlizguje się po metalu i pogarsza dokładność wiercenia. Przy ostrzeniu trzeba zachować właściwy kąt końcówki, najczęściej 60° lub 90°. Po mocnym przegrzaniu stali narzędzie może stracić twardość, dlatego końcówkę warto chłodzić podczas pracy na szlifierce.

Czy punktak automatyczny jest lepszy od ręcznego?

Punktak automatyczny jest wygodniejszy przy częstym trasowaniu i wykonywaniu wielu otworów, bo działa jedną ręką i nie wymaga młotka. Dobrze sprawdza się przy cienkich blachach, profilach, obudowach i pracach montażowych. Punktak ręczny daje większą kontrolę nad siłą uderzenia, szczególnie przy grubszym metalu. W warsztacie najlepiej sprawdza się zestaw obu narzędzi, bo każde nadaje się do nieco innych zadań.

Dlaczego wiertło nadal ucieka po użyciu punktaka?

Wiertło może uciekać, gdy ślad po punktaku jest zbyt płytki, końcówka narzędzia jest tępa albo powierzchnia metalu nie została dobrze oczyszczona. Problem pojawia się też przy zbyt dużych obrotach wiertarki i mocnym nacisku na początku wiercenia. Przy większych otworach warto najpierw wykonać mały otwór prowadzący, a dopiero potem użyć docelowego wiertła. Pomaga także stabilne zamocowanie elementu w imadle lub ścisku.